Ders Çalışma Programı Nasıl Hazırlanır? Sınıfa Göre Haftalık Plan, Süre, Mola ve Tekrar

Bu sorunun resmi bir cevabı yok: MEB'in sınıf rehberlik programı ve il/ilçe müdürlüklerinin broşürleri saat vermiyor, "kendisi için verimli öğrenme ve çalışma koşullarını oluşturur" gibi kazanımlar ve düzen önerileri veriyor ⁶⁷⁸. Elimizdeki en geniş veri, ödev süresi ile başarı arasındaki ilişkiyi 1987–2003 arası çalışmalarda toplayan Cooper, Robinson ve Patall'ın sentezi: ilişki pozitif ama ılımlı (r = 0,24), ilkokulda sıfıra yakın, lisede belirgin ³. Aynı sentezin süre eğrisi şöyle: ilkokulda süre arttıkça başarı artmıyor; ortaokulda gecede 1–2 saate kadar artıyor, sonrası ek fayda getirmiyor; lisede en iyi aralık 1,5–2,5 saat, yazarların kendi deyimiyle "hâlâ epey tahmin" içeren bir kestirim ³.

"Pratik öneri" sütunu araştırma sınırlarından türetilmiş bir şablondur, kural değil. Çocuğun okulda geçirdiği süre, etüt ve yol da günün parçası; toplam süreyi bunlarla birlikte düşünün.

1. Hedefi süreç cinsinden yaz. "Matematikte 90 puan" sonuç hedefi; "her gün en az 90 dakika matematik çalışmak" ve "çözülen yanlışları soru defterine yazmak" süreç hedefi; Yenimahalle İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü'nün kitapçığı ikincisini örnek gösteriyor ⁷. MEB rehberlik programının ilgili kazanımı da aynı yöne bakıyor: öğrenci "kendisi için verimli öğrenme ve çalışma koşullarını oluşturur" ⁶.
2. Haftanın sabitlerini çıkar. Tekirdağ İl Millî Eğitim Müdürlüğü'nün öğrenci broşürüne göre çizelgede hangi gün ve saatte hangi derse çalışılacağı, hangi konunun hangi gün tekrar edileceği, ödev süresi, sınav tarihleri ve sınav öncesi tekrarlar, okulda geçen zaman, mola ve dinlenme süreleri ile hobilere ayrılan zaman yer almalı ⁸. Önce okul, servis, yemek, uyku ve spor saatlerini yazın; boş kalan yerler çalışma zamanınız.
3. Blokları yerleştir, molayı planla. Yenimahalle kitapçığı iki blok ölçüsü veriyor: 25 dakika çalışma–5 dakika mola döngüsü TYT ve tekrarlar için, tek seferde 1–1,5 saatlik odaklanmış çalışma AYT dersleri için; aynı derste 2 saatten fazla kalmamak ve yaklaşık her 90 dakikada ders değiştirmek öneriliyor ⁷. Laboratuvar bulgusu da kısa kesintiden yana: yaklaşık 50 dakikalık bir dikkat görevinde arada iki kez kısa bir başka göreve geçen grupta performans düşmedi, kesintisiz çalışan gruplarda düştü ⁵. Pomodoro'nun 25 dakikasına özgü hakemli bir deney yok; işe yarayan şey uzun oturumun kısa kesintilerle bölünmesi.
4. Tekrarı takvime yaz. Aynı toplam süreyle aralıklı çalışma, toplu çalışmayı 271 karşılaştırmanın 259'unda geçti; hatırlama süresi uzadıkça en iyi aralık da uzuyor ¹. Yenimahalle kitapçığının takvimi uygulanabilir bir başlangıç: ilk tekrar aynı gün, ikinci tekrar 2 gün sonra, üçüncü 1 hafta sonra, dördüncü 1 ay sonra ⁷. Konu listesi için sınıfınızın müfredat sayfasını açın; her ünitenin yanına dört tekrar tarihi yazın.
5. Her konunun sonunda soru çöz, yanlışı yaz. Kitapçık her konu bitiminde 20–30 soru öneriyor; yanlışlar soru defterine ⁷. Broşürün 10 maddelik listesinde de "ders sonunda kendinizi değerlendirin" ve "ezberlemekten kaçının" var ⁸. Sınav sınıflarında netleri TYT ve AYT net hesaplama araçlarıyla 2026 ortalamasına göre okuyun.
6. Pazar günü programı gözden geçir. Plan yüzde yüz sabit olmamalı; her pazar güncellenmeli ve kaçırılan günler için "telafi alanı" bırakılmalı ⁷. Günlük 2–3 temel ders hedefi yeterli ⁷; bir günü kaçırmak da süreci bozmuyor: alışkanlık araştırmasında tek bir atlanan gün sonraki otomatikleşmeyi etkilemedi ².

Aşağıdaki üç şablon yukarıdaki ölçülerden türetildi; süreleri araştırmanın sınırlarına, düzeni MEB belgelerinin önerilerine dayanıyor ³⁷⁸⁹. Konuları sınıfınızın ünite listesinden alın: 1–12. sınıf konuları.

8. sınıf için gün gün örnek ve dönem takvimi LGS çalışma programı rehberinde; ünite ağırlıkları ve 2026 verisi LGS konuları sayfasında.

Sınav yılı için konu ağırlıkları TYT konuları ve AYT konuları sayfalarında; matematik özelinde çalışma sırası TYT matematik nasıl çalışılır rehberinde.

Programın ilk haftalarında "tutmuyor" hissi normal. Londra'da 96 gönüllünün 12 hafta boyunca aynı bağlamda (örneğin "kahvaltıdan sonra") tekrarladığı davranışların otomatikleşmesi ortalama 66 gün sürdü; kişiden kişiye 18 ile 254 gün arasında değişti ². Sık tekrarlanan "21 gün" sayısı bu araştırmadan değil, 1960'ta bir plastik cerrahın hastalarının yeni görünümlerine alışma gözleminden geliyor ². Pratik sonuç: programı en az iki ay aynı saat ve aynı yerde uygulayın; bir günü kaçırmak süreci sıfırlamıyor, ertesi gün kaldığınız yerden devam edin ².

Türkiye'de yaklaşık 1.000 lise öğrencisiyle yapılan bir deney bu soruya ölçülü bir cevap veriyor. Alıştırma sırasında GPT-4'e serbest erişimi olan öğrencilerin alıştırma başarısı yüzde 48 arttı; erişim kaldırılıp sınava girildiğinde ise hiç kullanmayanlardan yüzde 17 daha düşük puan aldılar ⁴. Cevabı vermeyip öğretmen tasarımlı ipuçları veren sürüm (GPT Tutor) alıştırmada yüzde 127 artış sağladı ve sınavda kontrol grubuyla aynı düzeyde kaldı ⁴. Programda yapay zekâya yer verecekseniz kural bu: çözümü yazdırmak değil, takıldığınız adımda ipucu istemek; soruyu yine kendiniz bitirmek.

• Ortam: Tekirdağ İl Millî Eğitim Müdürlüğü'nün veli broşürüne göre çocuğa özel bir oda olmayabilir; sürekli kullanabileceği bir ders çalışma köşesi yeterli ⁸. Telefon, televizyon ve bilgisayar çalışma ortamında olmamalı ⁸; kitapçığın önerisi telefonun başka bir odada durması ⁷.
• Zamanlama: okuldan sonra 1–1,5 saatlik dinlenmenin ardından başlamak ve ödevi geç saatlere bırakmamak ⁸.
• Hedef: ulaşılabilir ama biraz zorlayıcı hedefler motivasyonu artırıyor ⁸; unutmak normal, tekrar yapılmazsa öğrenilen bilgi bir süre sonra unutulur ⁸.
• Sık yapılan üç hata (broşürden): ödevin her aşamasına müdahale edip mükemmel olmasını istemek; ödevle hiç ilgilenmemek; sorumluluğu tamamen çocuğa ve okula bırakmak ⁸.
• Kaygı büyüdüyse program değil yaklaşım değişmeli: sınav kaygısında veli ne yapmalı.

Programın içine haftada bir eğitmen dersi koymak, özellikle "yanlış analizi" adımını hızlandırır: çocuğun tek başına bulamadığı hata örüntüsünü bir saatte görebilir. Ders düzenini eğitmenle belirlerken bu sayfadaki blok ölçülerini paylaşın. Kategoriye göre ilan sayısı ve ücret aralığı aşağıda.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; sağlık, uyku ve dikkat sorunlarında okul rehberlik servisi ve hekim esastır. Güncelleme: 30 Eylül 2026.

1. Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T. ve Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380. DOI 10.1037/0033-2909.132.3.354 (271 karşılaştırmanın yalnız 12'sinde aralıklı çalışma etkisiz ya da olumsuz). Açık erişim: https://escholarship.org/uc/item/3rr6q10c
2. Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W. ve Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. DOI 10.1002/ejsp.674 (96 gönüllü, 18–254 gün, ortalama 66 gün; tek bir atlanan günün etkisi yok). https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ejsp.674 ; özet: British Psychological Society, How to form a habit, https://www.bps.org.uk/research-digest/how-form-habit ; 21 gün kökeni (Maltz 1960): UCL Behavioural Science and Health, Busting the 21 days habit formation myth (2012), https://blogs.ucl.ac.uk/bsh/tag/66-days/
3. Cooper, H., Robinson, J. C. ve Patall, E. A. (2006). Does homework improve academic achievement? A synthesis of research, 1987–2003. Review of Educational Research, 76(1), 1–62. DOI 10.3102/00346543076001001 (r = 0,24; ilkokulda sıfıra yakın, ortaokul 1–2 saat, lise 1,5–2,5 saat). Tam metin: https://assess.ucr.edu/sites/default/files/2019-02/cooperrobinsonpatall_2006.pdf
4. Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, Ö. ve Mariman, R. (2025). Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics. PNAS, 122(26), e2422633122. DOI 10.1073/pnas.2422633122 (GPT Base alıştırmada +%48, sınavda −%17; GPT Tutor +%127, sınavda kontrolle aynı; yaklaşık 1.000 lise öğrencisi, Türkiye). https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2422633122 ; PubMed 40560616; Knowledge at Wharton (2024): https://knowledge.wharton.upenn.edu/article/without-guardrails-generative-ai-can-harm-education/
5. Ariga, A. ve Lleras, A. (2011). Brief and rare mental "breaks" keep you focused: Deactivation and reactivation of task goals preempt vigilance decrements. Cognition, 118(3), 439–443. DOI 10.1016/j.cognition.2010.12.007. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21211793/
6. MEB Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2020). Sınıf Rehberlik Programı (Talim ve Terbiye Kurulu, 09.07.2020, karar 17): akademik alan kazanımları, 3. sınıf 9 ve 7. sınıf 12 ("Kendisi için verimli öğrenme ve çalışma koşullarını oluşturur"), 8. sınıf 16 ve 10. sınıf 6 ("Öğrenme ve verimli çalışma stratejilerini açıklar"). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/20209159337507-17143025_SINIF_REHBERLYK_PROGRAMI_2020.pdf ; https://orgm.meb.gov.tr/www/sinif-rehberlik-programi/icerik/1362
7. Yenimahalle İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü (Aralık 2025). YKS Sürecinde Etkili Ders Çalışma Teknikleri (kitapçık): süreç hedefi örnekleri, 25/5 döngüsü ve 1–1,5 saatlik blok, 90 dakikada ders değişimi, aralıklı tekrar takvimi (aynı gün / 2 gün / 1 hafta / 1 ay), 20–30 soru, pazar günü güncelleme ve telafi alanı, telefonun başka odada durması. https://yenimahalle.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2025_12/05121922_verimliderscalismayontemleri.pdf ; duyuru: https://yenimahalle.meb.gov.tr/www/verimli-ders-calisma-yontemleri-kitapcigi-yayinlandi/icerik/1779
8. Tekirdağ İl Millî Eğitim Müdürlüğü AR-GE. Verimli Ders Çalışma: veli broşürü (çalışma köşesi, 1–1,5 saat dinlenme, hedef, tekrar ve unutma, anne babaların sık yaptığı hatalar) ve öğrenci broşürü (10 madde, çizelge içeriği, dikkat dağıtıcılar). https://tekirdag.meb.gov.tr/arge/upload/files/verimli_ders_calisma_veli_brosuru.pdf ; https://tekirdag.meb.gov.tr/arge/upload/files/verimli_ders_calisma_ogrenci_brosuru.pdf
9. Cooper, H. (2008). Homework: What the research says. SEDL Letter, 20(2): sınıf başına 10 dakika kuralı (K–2 için 10–20 dakika), ortaokulda yaklaşık 90 dakikadan sonra azalan verim, lisede 90 dakika–2,5 saat. https://sedl.org/pubs/sedl-letter/v20n02/homework.html